De hemel op aarde

 

Als je Parijs, Barcelona, Londen, New York of Berlijn in het 19de eeuwse tijdperk van de moderniteit zou hebben bezocht, dan is het heel waarschijnlijk dat je op een avond een astronomievoorstelling zou hebben bijgewoond. Het was een tijd van massale interesse in de wetenschap. Publieke voorstellingen en lezingen in academische locaties en observatoria, in openbare ruimtes, theaters en opera’s waren breed toegankelijk voor het stedelijke publiek. Deze voorstellingen maakten vaak gebruik van theatrale hulpmiddelen zoals optische instrumenten, mechanische apparaten, bewegende transparante schilderijen en toverlantaarnglasplaten. De voorstellingen vermengden hemelse en aardse aangelegenheden, met kosmologische verhalen die zich richtten op de plaats van mens, vooruitgang en technologie in een snel evoluerende wereld. De voorstellingen riepen vaak een sensatie van verwondering op bij het publiek, een intellectueel en emotioneel gevoel dat werd op gewekt door de wetenschappelijke ontdekkingen en technologieën die als spektakel werden opgevoerd. Net als bij veel andere attracties in de 19de en vroege 20ste eeuw zoals wassenbeeldenmusea, panorama’s of wereldtentoonstellingen, was het onderscheid tussen sensationeel entertainment en wetenschappelijke demonstratie moeilijk te maken, wat vaak aanleiding gaf tot publiek debat. De aantrekkingskracht van het astronomische spektakel nam in de 20ste eeuw niet af, maar nam nieuwe vormen aan toen de eerste koepelvormige planetaria opdoken in Duitse steden in de jaren twintig. Deze nieuwe moderne theaters van de sterren werden door het publiek met ontzag en eerbied begroet, en getuigen tot vandaag van de levendige publieke belangstelling voor zowel mythen (over oeroude sterrenbeelden) als de vooruitgang. Het waren plaatsen waar het publiek in contact kwam met wetenschap, technologie en de wereld; de moderniteit wijdde zich aan de tegenstrijdigheden van haar eigen tijdperk.

Het planetarium is sinds de 19de eeuw de plek bij uitstek waar de mensheid haar verhouding met de sterren en de sterrenstelsels beschouwt. De architectuur van het planetarium heeft een duidelijk doel: een ruimte creëren voor het samenbrengen van wetenschappelijke feiten en magische fabels. Het planetarium is een van de zeldzame plaatsen waar feiten en fictie elkaar niet tegenspreken, maar juist versterken. In een planetarium kijken toeschouwers naar een kunstmatige hemel, de hemel op aarde, de binnenkant van een koepel of een bol, en die oude theatrale constructie dwingt de bezoeker zijn plaats in de kosmos opnieuw te verhalen en te bepalen, wat een bijzonder echte ervaring is. De manier waarop we het sterrenstelsel beschrijven weerspiegelt onze materiële relaties op aarde. Maar het werkt ook omgekeerd, dat is de kracht van archaïsche mythen en fabels: door onze kosmologische relaties te hertekenen en opnieuw te verhalen kunnen we ook onze materiële omstandigheden opnieuw vormgeven.

PARS

 

De voorstelling kreeg vorm in dialoog met het onderzoeksnetwerk PARS (Performing Astronomy Research Society). Dit initiatief brengt een internationale interdisciplinaire groep onderzoekers uit de humane, sociale en exacte wetenschappen samen met kunstenaars, visuele technicien planetariumprofessionals om de geschiedenis, de huidige staat en de toekomst van het populaire astronomische spektakel te onderzoeken. PARS combineert academisch onderzoek met artistieke en professionele bemiddeling en doet onderzoek naar de plaatsen waar de ruimtelijke en visuele culturen van de moderniteit werden (en worden) ontwikkeld en ervaren, op het kruispunt van wetenschap, technologie en spektakel. We onderzoeken de voorstelling, de materiële en technologische eigenschappen van astronomische spektakels, hun sociale en culturele contexten, maar ook de manier waarop zij door het publiek worden beleefd. We onderzoeken de manier waarop de gedeelde ervaring van astronomische spektakels heeft bijgedragen tot het bevorderen van nieuwe belevingen van het collectieve en van de wereld in de belangrijkste steden van de moderniteit en daarbuiten.

www.parsnetwork.org

  • Instagram
  • https://www.facebook.com/robinvzw/
  • Black Vimeo Icon

info@robin.brussels

BTW: BE 0635.721.865

© ROBIN 2017